Fryske fryheid, Dér is eins gjin wurd foar, dochs wurd der wol oer skreaun. It giet fjirder dan skrift of boeken die ôfslûtten wurde troch in foar en achterkaft. Ôfslûtten Troch in earste en lêste bladside.

Der is eins gjin wurd foar, mar der wurd wol oer praten en filesofearre. It giet fjirder dan de taal wer ast berne bist. Fjirder dyn regio en lânsgrênsen. Fjirder dan wurden die wy brûkke yn ûs gesprek, wurden die beperkt wurde troch de stramienen fan harre betsjutting.

Der is eins gjin wurd foar. Ek al kist der wol yn leauwe, is it gjin religie. In religie die beperkt wurd mei de grênsen fan harre hânlieding, bybel, koran, talmoed in boek mei in kaft. In earste en lêste blêdside. It giet fjirder dan de religie by dei ût de buurt.

Der is eins gjin wurd foar, ek al kist it wol sjen, hat it gjin foarm. Kist it wol fiele, mar net oanrijtsje. Ast neat dochst, is it der wol. It is dus net fysiek. Soest der wol neffens hannelje kinne.

Der is eins gjin wurd foar. It is folle meer dan wurden en dus systemen as demokraasje, sosjalisme, monarchie, politiek, natsjonalisme of dictatuur. Ek dit binne mar wer wurden die die begrênst binne troch harre betsjûtting. En ek net meer betsjûtte dan de waarde die wy der oan jouwe.

Der is eins gjin wurd foar. Kist it net in kleur jaan, dochs tekend it wol. Foar elsenien in leech doek ynfult troch perceptie? Of troch fertrouwen, fertrouwen dat we eins toch allegearre itselfde binne, wolle en Ja..... dat gene wer eins gjin wurd foar is.

Der is eins gjin wurd foar. It giet oer respekt, akseptaasje, begrip, beskeidenheid, fatsoen, Wardering, eigenwaarde, lûsterjen en praten. It giet oer lûd en stilte. Foart gean en thûs kommen. Oer Besef en ferandwurdelykheid. Foarby oan de grênsen fan âldseer en takomstige eangsten.

Der is eins gjin wurd foar. It is net yn te metseljen achter in moarre of tralies Hast der ek net leger foar nedich. Gjin wapens gjin plysje....... Gjin macht. It giet foarby oan macht. It giet oer '' gjin macht'' , it giet oer "gjin eangst'' ! It giet oer fertrouwen, oer wat je sjen wolle oer wat je sjen litte. Oer hannelje en oer net hannelje. Kist der ek net op tsjin weaze.

Der is eins gjin wurd foar, ek gjin ûtingen yn klean of mode kin weaze wat der bedoelt wurd. Selfs Fysieke neakendhyd is net genoch om it te ûtsjen. Ek dan binne je noch net neakend genoch.

Der is eins gjin wurd foar, Genoch boeken binne der oer skreaun, films makke en skilderijen skildere. Toch lit it sich net befange yn in wurd, boek of in doek. It lit sich selfs net befange yn de beperking fan in cultuur. It giet foarby oan goed en slecht. Foarby oan elke grêns die wy betocht ha en ekseptearje.

Der is eins gjin wurd foar, Ek al is't krekt as by in berne fan elk bern. Sûfer en ûnbefangen, giet it fjirder dan ûs skietnis. We ha it nedich yn de takomst.

Der is eins gjin wurd foar. Fryske fryheid in gemeenskappelik goed Sa ûnbegrênst en grutsk, dat it (miskien) wol yn elk minsk sit!!

Nico 8-5-'23

Wat is in Fries?

In protte minsken yn Fryslân wrakselje mei it Frysk wêzen. Wat is in Fries einliks? 

It is dreech om jin sels te ferklearjen. It bêste is nei it wurd Fries te sjen en dizze trochmidden te hakjen. Dus “Fri-es”. Yn it earste part lês je  ‘fri’. Hee, is dat net ús wurd frij? Yn it Skandinavysk skriuw je ús wurd ‘frij’ as ‘fri’. Yn it Ingelsk is de klank fan it wurd ‘free’ lyk oan it Skandinaviske ‘fri’. De measte wurden yn it Frysk mei in i-klank wurdt gau in ij-klank yn it Hollânsk.

Dan begripe je dat it wurd Fries de betsjutting hat fan ‘ien dy’t frij is’.
En dat mear as 2000 jier.

Friese Frijheid,  daar is eigenlijk geen woord voor, en toch wordt er wel over geschreven. Het gaat verder dan schrift of boeken die afgesloten worden door een voor- en achterkaft. Afgesloten door een eerste en laatste bladzijde.

Daar is eigenlijk geen woord voor, maar er wordt wel over gesproken en gefilosofeerd. Het gaat verder dan de taal waarmee je geboren bent. Verder dan je regio en landsgrenzen. Verder dan woorden die wij gebruiken in ons gesprek, woorden die beperkt worden door de kaders van hun betekenis.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Ook al kun je erin geloven, is het geen religie. Een religie die beperkt wordt door de grenzen van haar handleiding: bijbel, koran, talmoed — een boek met een kaft. Een eerste en laatste bladzijde. Het gaat verder dan de religie bij jou uit de buurt.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Ook al kun je het zien, heeft het geen vorm. Je kunt het voelen, maar niet aanraken. Als je niets doet, is het er nog steeds. Het is dus niet fysiek. Je zou er wel naar kunnen handelen.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Het is veel meer dan woorden en dus systemen als democratie, socialisme, monarchie, politiek, nationalisme of dictatuur. Ook dit zijn slechts woorden die begrensd worden door hun betekenis. En ze betekenen niet meer dan de waarde die wij eraan geven.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Je kunt het geen kleur geven, en toch tekent het zich af. Voor iedereen een leeg doek, ingevuld door perceptie? Of door vertrouwen. Vertrouwen dat wij eigenlijk toch allemaal hetzelfde zijn, hetzelfde willen en ja… datgene waar eigenlijk geen woord voor is.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Het gaat over respect, acceptatie, begrip, bescheidenheid, fatsoen, waardering, eigenwaarde, luisteren en praten. Het gaat over geluid en stilte. Vooruitgaan en thuiskomen. Over besef en verantwoordelijkheid. Voorbij de grenzen van oud verdriet en toekomstige angsten.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Het is niet in te metselen achter een muur of tralies. Je hebt er ook geen leger voor nodig. Geen wapens, geen politie… geen macht. Het gaat voorbij aan macht. Het gaat over “geen macht”, het gaat over “geen angst”! Het gaat over vertrouwen, over wat je wilt zien en wat je laat zien. Over handelen en over niet handelen. Je kunt er ook niet tegen zijn.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Ook uitingen in kleding of mode kunnen niet zijn wat ermee bedoeld wordt. Zelfs fysieke naaktheid is niet genoeg om het uit te drukken. Ook dan ben je nog niet naakt genoeg.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Er zijn genoeg boeken over geschreven, films gemaakt en schilderijen geschilderd. Toch laat het zich niet vangen in een woord, boek of doek. Het laat zich zelfs niet vangen binnen de beperking van een cultuur. Het gaat voorbij aan goed en kwaad. Voorbij aan elke grens die wij bedacht en geaccepteerd hebben.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Ook al is het zoals bij de geboorte van ieder kind: puur en onbevangen, het gaat verder dan onze geschiedenis. We hebben het nodig in de toekomst.

Daar is eigenlijk geen woord voor. Friese vrijheid  een gemeenschappelijk goed. Zo onbegrensd en trots, dat het (misschien) wel in ieder mens zit!!

Nico 8-5-’23

Wat is een Fries?

Veel mensen in Friesland worstelen met hun Friese identiteit. Wat is het, Fries te zijn. 

Het is lastig jezelf te verklaren of uit te leggen. Het meest eenvoudige is door naar het woord Fries te kijken en dan het woord in tweeën te splitsen.

Dus ‘Fri-es’. Het eerste deel laat het woord ‘fri’ zien. Hee, is dat niet het woord ‘frij’ in het Fries? In het Scandinavisch schrijf het Friese woord ‘frij’ als ‘fri’. De meeste woorden in het Fries die een i-klank in zich hebben, zie je terug in het Nederlands als een ij-klank.

Als dit bij je is binnengekomen, begrijp je dat het woord Fries de betekenis heeft van ‘iemand die vrij is’.

En dit meer dan 2000 jaar.